Dzisiaj jest: 10.12.2019
Imieniny: Julii, Judyty, Daniela

Kościół parafilany P.W. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (Kolegiata)

Miejscowość:

Kościół parafialny w Zbąszyniu wznosi się w południowej pierzei Rynku. Tutejszą parafię założono w X lub XI w. Kolegiata to drugie bardziej potoczne określenie wywodzące się od nazwy zgromadzenia 6 księży (kolegiaty), jakie istniało przy parafii od 1516 r. do XVII w. W 1 poł. XVII w. kolegiata funkcjonowała jako kościół drewniany, do którego Abraham Ciświcki dobudował murowaną kaplicę grobową. Kościół i kaplicę rozebrano w XVIII w.
Obecną świątynię wzniesiono w latach 1757 – 1796, zgodnie z proj. śląskiego architekta Karola Marcina Frantza, wykonanym dla Stefana Garczyńskiego – wojewody poznańskiego, właściciela Zbąszynia. Budowę zapoczątkował syn wojewody Stefan – generał – major wojsk koronnych, a ukończył drugi syn wojewody, Edward – kasztelan rozpierski. Budowniczym obiektu był Jan Handtke z Leszna. Kościół późnobarokowy, murowany, otynkowany, prezbiterium zwrócony na południe, jednonawowy. Na rzucie prostokąta. Wyposażony w szeroką nawę w formie wydłużonego ośmioboku, węższe prezbiterium, po bokach którego symetrycznie zakrystia i kaplica. W fasadzie frontowej dwie wieże, znacznie wysunięte, dwukondygnacyjne, pilastrowane na narożnikach. Na drugiej kondygnacji jońskie pilastry dźwigające belkowanie z architrawem gzymsem wygiętym łukowato. Wieże zwieńczone wielobocznymi hełmami z prześwitami o uproszczonej formie, odbudowanymi po pożarze w 1850 r. (z jednej z wież każdego dnia w południe rozbrzmiewa hejnał skomponowany przez Agnieszkę Rybicką). W szczycie między wieżowym rzeźba Św. Edwarda z końca XVIII w. Między wieżami wąskie przęsło, a w nim chór muzyczny. Elewacja kościoła podzielona pilastrami toskańskimi na wysokich cokołach. Na osi fasady niski przedsionek z arkadowym wejściem, zakończony balustradą balkonu. Nad przedsionkiem okna. Na szczycie prezbiterium dwie kamienne figury diakonów z przeł. XVIII i XIX w. Niski dach, dwuspadowy.

 
Wnętrze kościoła:

  • jednolite, późnobarokowe;
  • kręcone schody, prowadzące do loż i na chór muzyczny (w filarach przy łuku tęczowym i emporze organowej);
  • prezbiterium kryte sklepieniem żaglastym;
  • kaplica, zakrystia, loże, pomieszczenia w przyziemiu wież oraz wąskie przejścia łączące je z pod chórem – to samo sklepienie;
  • owalne portrety gen. Stefana Garczyńskiego i jego żony Weroniki z Krzyckich (po lewej stronie nas arkadą z prezbiterium do kaplicy);
  • portrety Edwarda Garczyńskiego i jego żony Katarzyny z Radolińskich (na wstędze poniżej data 1779) – po drugiej stronie;
  • chór muzyczny wsparty na dwóch filarach i trzech arkadach;
  • na faliście wygiętym parapecie dekoracja z instrumentów muzycznych i motywów rokokowych;
  • okna w opaskach zamknięte łukiem koszowym;
  • architektoniczny ołtarz główny z kolumnami i figurami dwóch św. apostołów. W centrum obraz Wniebowzięcia Matki Boskiej, namalowany prawdopodobnie przez Władysława Simona w 1860 r.;
  • cztery ołtarze boczne na filarach przy tęczy i pośrodku nawy; w nich obrazy w oprawie architektonicznej; w lewym ołtarzu przy tęczy obraz Matki Boskiej Różańcowej  z 1 poł. XVII w. (otacza ją wieniec z medalionami, które przedstawiają sceny z życia Marii);
  • przy chórze muzycznym z prawej strony barokowo – klasycystyczny nagrobek wojewody Stefana Garczyńskiego i taki sam po lewej jego żony Zofii z Tuchołków. Wystawione około 1780 – 1790 r. staraniem ich syna, Edwarda. W obu nagrobkach trumna na cokole wsparta na lwach. Powyżej obelisk zwieńczony portretem zmarłego. Przy obelisku kartusze rokokowe z napisami, w tle płaskorzeźby – symbole śmierci i czasu. Ponad gzymsem herby: Sas Garczyńskich i Korzbok Tuchołków;
  • w posadzce między balustradą a głównym ołtarzem płyta kryta blachą z czterema okrągłymi rękojeściami w rogach. Na niej mosiężne wyobrażenie śmierci z kosą. Krypta złożona z trzech części: w pierwszej pod prezbiterium trumna ks. dziekana Roehra i 9 innych trumien; w drugiej trumny rodziny Garczyńskich (łącznie 38 trumien, 8 dorosłych, 30 dziecięcych); w trzeciej pod zakrystią trumny kilku ostatnich proboszczów i ich współpracowników.

Otoczenie kościoła:


Od strony frontowej mur z filarkami i z bramą z końca XVIII w. Filary bramy opilastrowane, zwieńczone esowatymi odcinkami gzymsów. Na placu przed świątynią na murowanych trójbocznych cokołach o narożnikach ujętych wolutami, ustawione dwie kamienne, późnobarokowe rzeźby świętych biskupów – Wojciecha i Stanisława.

Ciekawostka:

W okresie II Wojny Światowej na terenie parafii mieścił się magazyn map wojskowych, a w Domu Katolickim fabryka amunicji. Dzwony kościelne zdjęto i przetopiono na potrzeby armii niemieckiej. 

Lokalizacja na mapie:

Projekt i realizacja: Agencja Reklamowa Inter Promotion | © Copyright TurystykaPNT.pl 2012

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies

Portal współfinansowany przez UE

Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" 
- mały projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013